Stenen kruis

Het Stenen Kruis

Neergestoken door 19-jarige

Evert Ram werd aan de Lageweg neergestoken door een 19 jarige jongen. Dat was in 1571. Op de plek van de moord werd een stenen wegkruis opgericht. Evert Ram was tenslotte de zoon van de Amersfoortse burgemeester Philip Ram.

Wegkruis weg
Het Wegkruis werd in 1869 verwijderd en in 1871 door de Gemeente Amersfoort in bruikleen gegeven aan museum Flehite. Het blijkt echter nu (2003) bij Flehite al 30 jaar zoek te zijn. Conservator Raven hoopt het bij de inventarisatie voor het eind van 2003 terug te vinden.

Boerderij opgemeten
De boerderij Het Steenenkruis werd in 1875 gebouwd aan de Lageweg 67. De boerderij werd in januari 1967 afgebroken vanwege de bouw van de wijk Liendert. Vóór de sloop zijn in 1964 allerlei metingen verricht en foto's gemaakt. Die gegevens zijn indertijd opgenomen in het Boerderijregister van het Openluchtmuseum in Arnhem. Tegenwoordig zijn deze gegevens opgeslagen in het register van Stichting Agrarische Bouwkunde. Een aantal foto's zijn (ook on-line) te vinden in het gemeentearchief van Amersfoort.

Oude boerderij nog ouder?
Was de boerderij Het Steenenkruis aan de Lageweg 67 werkelijk de eerste boerderij met die naam op deze plek, of werd deze boerderij in 1875 gebouwd op de plek van een oudere boerderij met dezelfde naam. De naam Steene Kruis komt namelijk aan de Lage Weg al voor op een kaart uit 1850 van de topografische Dienst Delft. Gaat het dan om het wegkruis of om een oudere boerderij? Alle andere namen aan de Lageweg op de kaart uit 1850 zijn allemaal namen van historische boerderijen als De Wilde Veluwe of Het Vod.

Lage Weg nu hoger?
De boerderij Het Steenenkruis lag tot 1967 ten zuiden van de Lageweg in wat nu het Waterwingebied is. Er is gegronde reden om aan te nemen dat het tracé van de Lageweg door het Waterwingebied vóór de aanleg van de wijk Liendert noordelijker lag dan tegenwoordig. De weg lag toen dus meer in de richting van het beekdal dat in prehistorische tijden rond de Van Randwijcklaan bestond. Dat zou dus betekenen dat de historische plek van de boerderij Het Steenenkruis in de huidige situatie pal op of vlak ten noorden van de huidige Lageweg gezocht moet worden.

Verdwenen Boerderijen
Behalve de boerderij Het Steenenkruis hebben er in het gebied van de huidige wijken Liendert en Rustenburg nog meer boerderijen gestaan. Niet alleen aan de Lageweg, maar ook aan de Groene Steeg en noordelijker. Namen als Kouwendaal, De Molhoop, Het Zwaantje en Het Leemhuisje. Een aantal van die verdwenen boerderijen heeft in het huidige Waterwingebied gestaan. Zo staat op kaarten uit 1872 en 1911 de naam van een boerderij(?) Het Gasthuis, ongeveer op de plek van de huidige ventplek aan de Van Randwijcklaan. Maar dat is ongeveer alles wat we over de bebouwing op die plek weten. Wel zijn rond die plek (mogelijk verwilderde) planten gevonden die misschien oorspronkelijk -ruim 100 of misschien zelfs minder dan 50 jaar geleden- in de tuin van een boerderij op die plek hebben gestaan. Mysteries. Mysteries.

Link naar gevelsteen van hoeve het Steenen Kruis.